Chương 48:

Nhưng những người dân bản địa đã quen sinh sống lâu năm sẽ tranh thủ chặt nhiều cành cây nhỏ mang về chất trong sân, đề phòng những lúc lao động nặng hoặc khi thời tiết không thuận tiện để lên núi. Nhóm thanh niên trí thức gần như mỗi buổi chiều đều phải lên núi đốn củi.

Buổi sáng, mọi người ăn cháo gạo nấu loãng. Mỗi tối hôm trước sẽ có một người chuẩn bị phần gạo để hôm sau nấu cháo. Người phụ trách nấu nướng sẽ dậy từ 4–5 giờ sáng, cho gạo vào nồi lớn cùng với vài khúc củi bằng cổ tay, thêm vài củ khoai lang đỏ là xong. Đến khoảng 6 giờ, khi tiếng loa vang lên báo hiệu bắt đầu ngày mới, tất cả sẽ rời giường và đi làm.

Tầm khoảng 10 giờ, họ quay lại để ăn bữa sáng muộn – cũng là bữa chính đầu tiên trong ngày. Sau đó ai nấy được nghỉ ngơi hoặc tranh thủ làm những việc cá nhân như gánh nước, chẻ củi, hái rau dại, giặt giũ, làm vườn, bón phân, tưới cây, bắt sâu, nhổ cỏ… Tất cả đều phải tự thân lo liệu.

Buổi chiều, khi loa vang lên vào lúc 2 giờ, mọi người lại tiếp tục ra đồng làm việc. Đến khoảng 5 giờ chiều là hết ca, lúc này mọi người sẽ về nấu cơm, dùng bữa tối – tức là bữa thứ hai trong ngày.

Ở đây, người ta chỉ ăn hai bữa cơm một ngày. Chỉ khi đến vụ trồng hoặc gặt vội mới có thêm bữa thứ ba. Khi ấy, những người lớn tuổi ở nhà sẽ nấu cơm mang ra tận bờ ruộng để tiếp tế. Không có chuyện đang làm mà về nhà ăn trưa. Những thanh niên trí thức từng trải qua vụ mùa đều kể lại với vẻ mặt e dè đầy ám ảnh.

Vụ mùa thường rơi vào khoảng tháng sáu, sau khi thu hoạch xong lúa sớm thì lập tức phải gieo mạ, trồng vụ mới ngay không kịp nghỉ. Thu hoạch, làm đất, gieo trồng đều liên tục không ngơi tay. Từ giai đoạn gieo mạ đến lúc thu hoạch, hầu như không có thời gian nghỉ ngơi. Nhiều người sau mỗi đợt lao động cật lực ấy, đến nỗi thắt lưng đau ê ẩm, không thể đứng thẳng nổi.

Đặc biệt khiến người ta khó thích nghi nhất chính là quy định phân công lao động trong thôn: những người già, trẻ nhỏ và phụ nữ đang mang thai có thể ở nhà nấu cơm, sau đó mang ra tận đầu ruộng cho người đang làm việc. Nhóm thanh niên trí thức gần như phải tự chuẩn bị sẵn đồ ăn mang theo từ sáng sớm. Buổi sáng thì gấp rút không đủ thời gian, buổi tối lại còn phải tăng ca làm thêm giờ.

Chính những lúc như vậy mới là khoảng thời gian khiến họ cảm thấy cực khổ nhất — đến thời gian nghỉ ngơi còn chẳng có, nói gì đến việc nấu ăn cho ra hồn. Ăn uống qua loa cho xong, nhiều người trong số họ gầy rộc đi từ năm đến mười ký, da dẻ bị nắng phơi đến bong tróc, rát buốt, vậy mà vẫn phải cắn răng chịu đựng.

Không hiểu sao mà Lâm Ái Quốc chỉ đơn giản chia sẻ chút kinh nghiệm của nhóm thanh niên trí thức cũ với lớp mới, vậy mà lại lạc đề sang chuyện trồng trọt, cấy hái lúc nào không hay. Hắn đành phải gượng gạo kéo câu chuyện quay về chủ đề nấu cơm: mọi người ăn chung thì mỗi người đều phải tự chuẩn bị gạo, khoai lang đỏ, bắp... bỏ sẵn vào hộp cơm của mình. Đến năm giờ chiều tan ca, mọi người sẽ bắt đầu nấu, ăn nhiều hay ít thì tự mình điều chỉnh. Đất trồng rau thì cùng nhau gieo trồng, có thứ gì ăn thứ đó.

Dầu ăn, muối, nước tương, giấm… đều do cửa hàng phân phối, cuối mỗi tháng sẽ dựa theo sổ ghi chép mà tính toán lại. Nhóm thanh niên trí thức mới đều được chia đất trồng rau, có thể cùng ăn với nhóm cũ hoặc tự mình nấu nướng.